Ouders stichten ‘staatsvrije’ school in kerkje Haulerwijk: 'We gaan het zelf doen'

Coronamaatregelen waren de druppel, maar de oprichters van een particuliere basisschool in Haulerwijk hebben veel meer bezwaren tegen het Nederlandse onderwijssysteem. ‘We gaan het gewoon zelf doen.’

Belangstellenden horen in de voormalige Baptistenkerk in Haulerwijk de plannen aan voor de oprichting van een particuliere basisschool. Evert Jan Meeuwissen spreekt de zaal toe.

Belangstellenden horen in de voormalige Baptistenkerk in Haulerwijk de plannen aan voor de oprichting van een particuliere basisschool. Evert Jan Meeuwissen spreekt de zaal toe. FOTO RENS HOOYENGA

,,Kinderen wordt in het reguliere onderwijs een onbezonnen jeugd afgenomen’’, zegt Evert Jan Meeuwissen. In de voormalige Baptistenkerk in Haulerwijk spreekt hij zo’n twintig belangstellenden toe over wat begon als een wild idee, maar nu vrijwel zeker gerealiseerd wordt: een particuliere basisschool. Met ingang van het nieuwe schooljaar, over drie weken al.

De kogel is door de kerk, grapt Meeuwissen, die in Een-West een gezinshuis heeft en als lid van de medezeggenschapsraad van de basisschool in Haulerwijk jarenlang probeerde ,,het onderwijs van binnenuit te veranderen’’.

Dat mislukte, maar in de Haulerwijksters Marja de Jong en Esther Brouwer vond hij medestanders. Ze willen een school ,,met zo weinig mogelijk staatsbemoeienis’’. Want daar gaat het naar hun overtuiging fout.

'In onze school zien wij Zwarte Piet graag weer komen'

De dochter van Marja worstelt in de klas ,,en ik gun haar nog twee mooie jaren’’. In het reguliere onderwijs wordt veel te weinig gekeken naar welzijn en gezondheid, vindt zij. Dat ligt haar, als assistent van een chiropractor in Assen, na aan het hart.

Avontuurlijke en natuurlijk onderwijs

Brouwer, moeder van twee jongens, vindt het reguliere onderwijs veel te veel gericht op cijfers en toetsen. ,,Ik gun kinderen avontuurlijk en natuurlijk onderwijs. Zonder faalangst en buikpijn vanwege alle CITO’s.’’

De initiatiefnemers hebben samen vier kinderen die vanaf september de combinatiegroep 6, 7 en 8 vormen van de nieuwe vrije basisschool Natuurlijk Wijs. ,,Daar beginnen we mee, maar we zien dat er veel belangstelling is. En als we aanmeldingen krijgen voor de onderbouw (groepen 1 en 2) en middenbouw (3, 4 en 5) gaan we daar ook mee aan de slag’’, zegt Meeuwissen.

Leerkrachten zijn nog niet gecontracteerd, maar dat gaat volgens de oprichters goed komen. ,,Er is veel animo, er zijn ook leerkrachten die stuklopen op het onderwijssysteem.’’ De klassen moeten op termijn ook klein blijven, tot een maximum van twaalf, hooguit vijftien.

Een voorlopig onderkomen heeft de school in de zaaltjes achter het voormalige baptistenkerkje. Ook de tuin mag van de huidige eigenaar gebruikt worden, en dat is een van de doelstellingen van de school: veel buiten spelen en leren van de natuur. ,,Een kind mag zichzelf zijn, toetsen en testen staat niet centraal. Maar we zijn geen houtje-touwtje school, het onderwijs moet wel aansluiten op de middelbare school.’’

Met zo weinig mogelijk bemoeienis van de overheid, benadrukken de oprichters. Wat hun betreft zijn de opgelegde coronamaatregelen de druppel geweest die de emmer van onvrede lieten overlopen.

Kritiek op coronabeleid

,,Kinderen worden helemaal niet ziek van corona’’, zegt Meeuwissen in een toelichting. ,,De maatregelen gingen veel te ver en daar konden wij ons niet meer in vinden. Wij vinden dat kinderen hun jeugd wordt afgenomen.’’

Maar de nieuwe school is wat hem betreft niet een verzamelplek voor coronasceptici en vaccinweigeraars. Gevraagd naar de normen en waarden, door een van de aanwezigen op informatiebijeenkomst donderdag: ,,We zijn er voor iedereen, ongeacht geloof. Stromingsvrij en religievrij, zeggen wij. Maar we sluiten wel aan bij de christelijke feestdagen, dat is toch cultureel erfgoed. En wat dat betreft zien wij op onze school ook heel graag Zwarte Piet weer terug.’’

De vrijheid om een school te beginnen is groot in Nederland. Maar er zijn wel minimale eisen van de Onderwijsinspectie. Zo geldt voor de kinderen leerplicht en mag alleen lesgegeven worden door leerkrachten met een lesbevoegdheid. De inspectie geeft kort na een kennismakingsbezoek ook een bindend advies aan de leerplichtambtenaar, met het antwoord op de vraag of de school voldoet aan de minimale eisen van de Leerplichtwet.

Omdat de school geen gebruik maakt van overheidsgeld, wordt van ouders een financiële bijdrage gevraagd. Desgevraagd zegt Meeuwissen uit te gaan van een bedrag van tussen de 200 en 250 euro per kind per maand. Dat is dan inclusief buitenschoolse kinderopvang.

De kritiek op het onderwijs betreft niet alleen de school in Haulerwijk, zeggen de initiatiefnemers. ,,Dat lijkt nu misschien zo omdat we hier zijn. Maar wij vinden het hele Nederlandse onderwijssysteem veel te star. Onze school moet geen eenheidsworst opleveren, maar unieke individuen die goed toegerust het middelbaar onderwijs ingaan.’’

Ook initiatief particuliere school in Stiens

In de omgeving van Leeuwarden wordt ook gewerkt aan de oprichting van een particuliere basisschool. Zes moeders hebben het initiatief genomen voor Libbenewiis, eveneens uit onvrede over de gang van zaken in het reguliere onderwijs. Een startdatum is nog onbekend, wel hebben ze een pand in Stiens op het oog. Een crowdfundingactie heeft 4570 euro opgeleverd, het streven is 27.500 euro. In heel Nederland telt de Onderwijsinspectie nu 70 particuliere scholen, die draaien zonder overheidsfinanciering. Het aantal is sinds 2015 verdubbeld. Friesland heeft geen enkele particuliere school ‘in bedrijf’; in Groningen en Drenthe zijn er al wel scholen in Alteveer, Assen, Rolde, Stadskanaal en Veendam.