Een opvallende verschijning in Appelscha: een 130 jaar oude zweefmolen die drie decennia lag opgeslagen in een weiland

Een opvallende verschijning in Appelscha. Op Industrieweg 9A is een zweefmolen opgebouwd. De handgeschilderde portretten en landschappen zal velen bekend voorkomen. De molen is namelijk 130 jaar oud en stond tot 1988 op bijna elke kermis in de Stellingwerven en de nabije omgeving.

Hans Plat heeft een oude zweefmolen gekocht.

Hans Plat heeft een oude zweefmolen gekocht. Rens Hooyenga

Hans Plat is de koper van het nostalgische gevaarte. Opbouwen deed hij het om te zien of alles nog compleet was en nog paste. ‘Het is ongelofelijk, maar waar. Elk onderdeel was nog in tact en dat terwijl de kermisattractie meer dan dertig jaar lang opgeslagen heeft gelegen in een vrachtwagen – een kikkerdaf uit 1964 met aanhanger – in een weiland.’ In weer en wind stond het en Plat moest zelfs bomen omzagen om de truck er weg te krijgen. Het openen van de wagens noemt hij een soort van ontdekkingsreis. ‘Wat we wel niet allemaal tegenkwamen.’ Bordjes met daarop de tekst: volwassenen 50 cent, kinderen 25 cent. Een ander: alle kettinkjes moeten worden gesloten. ‘Zelfs een bed stond erin. Het is een permanent bed, een houten plank die was gebouwd in de voorste wagen, in de ruimte waar alle elektronica was opgeslagen. Een raampje ernaast zorgde voor voldoende frisse lucht.’

Kermissen in omgeving

Plat weet ook wie er sliep. ‘Ik ben even in verleden gedoken en vond dat kermisexploitant Hoekstra de eigenaar was tot 1927. Heine Akkerman kocht de molen van hem in dat jaar en had hem tot 1977, waarna zijn zoon Henkie Akkerman de zweefmolen overnam. Tot 1988 stond de zweefmolen op alle kermissen in de omgeving. Van Steggerda tot Noordwolde en van Appelscha tot Zorgvlied en De Blesse. In 1988 werd de molen verkocht aan Anne Dijkstra (nu 88), de eigenaar van het voormalige kinderpark De Kameleon in Appelscha. De molen heeft nog een jaar in het park gedraaid en is daarna in de vrachtwagen beland en in het weiland achter zijn woning aan de Wester Es geparkeerd.’ Het is destijds in de vrachtwagen geduwd en sindsdien is er niet meer naar omgekeken, is het op die plek blijven staan. Het is niet zo verwonderlijk dat de nieuwe eigenaar flinke bomen moest kappen om het gevaarte te verplaatsen.

De tekst gaat verder na de foto

Goede conditie

De schilderingen op de molen zijn gemaakt door Hans Israels uit Noordwolde-Zuid. Dat staat op elke beschilderde plaat geschreven. ‘Ze zijn allemaal nog in erg goede conditie. Prachtig.’ Plat is de eigenaar van handelsonderneming Canada, dat aan de Industrieweg gevestigd is. Hij vindt nostalgie erg mooi. ‘Ik vind het geweldig om oude spullen weer tot leven te brengen. Deze aankoop in het bijzonder, want zelf heb ik ook op de kermis gestaan in de provincie Groningen. Als ik de bel van de zweefmolen luid, want die lag uiteraard ook in één van de wagens, krijg ik gewoon kippenvel.’

Sleepankermotor

Het geheel wordt aangedreven door een sleepankermotor, ‘iets wat allang niet meer bestaat’. ‘En een weerstandbak met pekelwater. Als de motor langzamer moest gaan draaien, werd er vanuit het kassahokje aan een touwtje getrokken. Metaal werd dan uit het water getakeld, waardoor er minder stroom doorheen liep. Het is toch geweldig dat je zoiets nog vindt in een oude vrachtwagen?’

Liefhebberij

Alles is nog compleet en hij draait nog als een tierelier. Vrijdag wordt de motor aangesloten en zaterdag wordt de molen weer opgeruimd. ‘Dan gaat hij weer in de vrachtwagen.’ Of hij ooit nog weer opgezet wordt in de Stellingwerven is de vraag: ‘Er is veel liefhebberij voor. Ik ben bang dat we hem nooit meer gaan zien in de omgeving.’