’Van Iestied naor Wieshied’. Première documentaire over Fochteloërveen zondag op tv

Het Fochteloërveen was ooit 10.000 bunder groot. Nu bestaat het natuurgebied nog maar uit 2600 bunder. Eigen foto

Wanneer tegenwoordig het Fochteloërveen het onderwerp van gesprek is gaat het al gauw over de kraanvogels die er sinds een paar jaar weer voorkomen. Of het gaat over de problemen rond de stikstof waar ook dit gebied mee te maken heeft.

En er rijst dan ook al gauw de vraag wat het goed beheren ervan eigenlijk inhoudt; hoe loods je dit unieke gebied zonder al te veel beschadigingen door deze zorgelijke periode van stikstofproblemen en klimaatsverandering naar betere tijden? Zodat dit veengebied, dat een van de meest bijzondere en een van de laatste levend hoogveengebieden in Europa is, ook voor de toekomst bewaard blijft?

Een van de vroegst bewoonde gebieden

Fochteloo behoort tot de vroegst bewoonde gebieden van Noord-Nederland. Al voor onze jaartelling was er sprake van bewoning. Dat werd duidelijk toen de bekende prof. A.E. van Giffen in de dertiger jaren van de vorige eeuw de grondsporen van een nederzetting uit de prehistorie ontdekte. Dat houdt meteen in dat er toen al sprake moet zijn geweest van de invloed van het gebied op de mens en andersom.

Ruim 10.000 bunder groot

Het Fochteloërveen, dat ooit 10.000 bunder groot was en nu nog maar uit 2.600 bunder bestaat, is een gebied waar de bewoners in de nabije omgeving door de eeuwen heen op verschillende manieren mee te maken hebben gehad of dat nog altijd hebben. Misschien is het steken van turf wel een van de bekendste voorbeelden daarvan. Turf is lange tijd en in verschillende periodes van belang geweest als brandstof. Dat duurde voort totdat de steenkolen hun intrede deden.

Van oergebied tot het natuurgebied van nu

Van alle aspecten die met het Fochteloërveen te maken hadden, of nog hebben, heeft de stichting Stellingwarver Schrieversronte (instituut voor taal en streekcultuur in Stellingwerf) een film geproduceerd. Een film in de vorm van een verhalende documentaire. Hoe ontstond het gebied, wie woonden er, hoe leefden de mensen met en op het veen, wat veranderde er door de jaren heen, wat is het belang van het veen natuurgebied.

Met deze brede opzet wil de Stellingwarver Schrieversronte (SSR) vooral laten zien wat het Fochteloërveen door de eeuwen heen is geweest: van oergebied tot van levensbelang voor de bewoners, tot het natuurgebied van nu. Aantrekkelijk voor de mensen in de buurt en voor bezoekers van heinde en ver. De film werd financieel mogelijk gemaakt door Rabobank Heerenveen-Zuidoost Friesland.

Ontstaans- en landschapsgeschiedenis

In de film is er veel aandacht voor de ontstaans- en landschapsgeschiedenis van het gebied. Met name dr. Roy van Beek (archeoloog) en promovendus Cindy Quik (fysisch geograaf) vertellen hierover. Beide zijn verbonden aan de WUR (Wageningen University & Research). Landschapshistoricus drs. Dennis Worst uit Elsloo (promovendus bij professor dr. Theo Spek van de RU Groningen) gaat uitgebreid in over de bijzondere landschapsgeschiedenis van het Fochteloërveen.

Medewerking streekkenners

In de film vertellen streekkenners Otto de Vent en Jan Oosterkamp over twee interessante onderwerpen. Zo vertelt De Vent over de verbouw van boekweit op het veen, zoals dat in de 19 e eeuw nog gebeurde en wat toen een belangrijke bron van inkomsten was voor flink wat inwoners in de regio. Jan Oosterkamp, hij overleed op 91-jarige leeftijd in september 2020, vertelt over het Fochteloërveen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Natuurmonumenten

Natuurlijk komt in de documentaire ook Natuurmonumenten, de beheerder van het veengebied, aan het woord bij monde van coördinator en boswachter Martin Snip. Met name wordt ingegaan op de beheerplannen voor de naaste toekomst en daarna, maar ook op de landschappelijke waarde van het Fochteloërveen in samenhang met de landelijke gebieden eromheen.

Historicus en filmmaker Thomas Rovers

Voor het schrijven van het verhaal en het opnemen en regisseren van ‘Van Iestied naor Wieshied’ werd historicus en filmmaker Thomas Rovers uit Groningen gevraagd. Eerder had Rovers voor de SSR al zijn sporen verdiend met het schrijven van het script en regisseren van de historische speelfilm ‘Daor klept de klokke weer’. Behalve zijn studie geschiedenis aan de RUG volgde Rovers ook een camera en montage traject aan de filmschool Open Studio in Amsterdam en maakt hij promotiefilms voor onder andere bedrijven en ondernemers.

De première van ‘Van Iestied naor Wieshied’ is op zondag 24 oktober op RTV Drenthe. De documentaire, die bijna een uur duurt, zal dan ’s middags om 13.00 uur en om 15.00 uur uitgezonden worden. De film zal in november ook te zien zijn in de ’doku-wike’ van Omrop Fryslân.

Nieuws

Meest gelezen