Ooststellingwerf heeft behoefte aan betaalbare koopwoningen. ‘Elk huis wordt verkocht, ga bouwen’

Ooststellingwerf heeft tot 2030 behoefte aan 320 tot 520 woningen. Het Arnhemse Adviesbureau Companen adviseert de gemeente om vooral nu boven die 320 in te zetten gelet op de sterk groeiende vraag.

Een woning in aanbouw.

Een woning in aanbouw. FOTO JAN DE VRIES

Maar het is wel een beetje kijken in een glazen bol. Dat bleek tijdens een bijeenkomst met de gemeenteraad. Er is vooral vraag naar betaalbare koopwoningen. Het bouwen kan de raad niet snel genoeg gaan.

Nieuwe woonvisie

De huidige “Woonvisie: Ooststellingwerf 2017-2022” loopt 1 januari af. Een gemeente is verplicht om zo’n actuele visie te hebben. Daarom is de gemeente begonnen met het opstellen van een nieuwe visie op het wonen. Vanuit de Landelijke Taskforce Wonen en Zorg wordt gemeenten gevraagd om naast een Woonvisie een Woonzorgvisie op te stellen. Deze visie moet het langer en weer zelfstandig thuis wonen vorm geven. De gemeente wil deze visie integreren in het woonbeleid om zo één integrale visie op het wonen te hebben. Maar of het nog lukt dit jaar die visie vast te stellen?

Vergrijzing

De gemeente Ooststellingwerf heeft te maken met een sterke vergrijzing. Ouderen blijven steeds langer zelfstandig wonen – deels vanwege strenge toegangseisen voor geïndiceerde zorg, maar ook vanwege de wens om zo lang mogelijk eigen regie te houden. Dat zorgt voor een stijgende behoefte aan zorg en ondersteuning in de thuissituatie. Er wonen relatief veel ouderen in Ooststellingwerf in ruime gezinswoningen. Veel ouderen kiezen er nu pas op een relatief laat moment voor om te verhuizen naar een geschikte, al dan niet geclusterde woning of aanpassingen te maken aan hun huidige woning. Omwille van efficiënte zorgverlening kan het wenselijk zijn om ouderen meer bij elkaar te laten wonen.

Landelijk wonen

De druk op de woningmarkt neemt ook in Ooststellingwerf toe. Zo worden huishoudens steeds kleiner. Landelijk en gezond wonen wint aan populariteit. De behoefte aan landelijk wonen en ruimte heeft gevolgen voor de gewenste ruimtelijke kwaliteit. Bovendien maken de sterk gestegen huizenprijzen het voor bepaalde groepen steeds lastiger om een betaalbare en/of geschikte woning te vinden. Mensen van buiten (50 tot 64 jaar) kopen vooral de duurdere woningen in de gemeente. Er is een trek van de stad naar het platteland. Het gaat echter voor de gemeente niet alleen om de betaalbaarheid, maar ook om een veranderende vraag. Er zijn de afgelopen jaren opgaven bijgekomen voor de gemeente: om het huidige woningbestand te verduurzamen, voldoende standplaatsen te bieden aan woonwagenbewoners en het realiseren van adequate huisvesting voor arbeidsmigranten.

Voorzieningen

Meer mensen vertrekken naar andere Nederlandse gemeenten dan dat er in Ooststellingwerf komen wonen. Vooral jonge huishoudens en studenten vertrekken, maar dit wordt in zekere mate gecompenseerd door gezinnen die zich (her)vestigen in de gemeente. Uit de cijfers van Woningmarktcijfers.nl blijkt dat de transactieprijs van een woning sinds 2016 flink gestegen is. In 2020 lag de gemiddelde koopprijs op circa € 254.283. Er werd tijdens de bijeenkomst overigens ook door de onderzoekers gewaarschuwd dat bouwen van woningen ook weer ten koste kan gaan van leefbaarheid in de dorpen. Woningbouw is ook geen garantie voor behoud van voorzieningen. Juist jonge gezinnen kopen bijvoorbeeld via internet. Het aantal schoolgaande kinderen (basisschool) zal in de gemeente door vergrijzing dalen met ongeveer 200 kinderen.

Enquête

Er is een enquête uitgezet onder de inwoners van Ooststellingwerf. De enquête is ingevuld door 436 inwoners. Ook zijn er gesprekken gevoerd met het college, corporaties, huurdersorganisaties, marktkenners en zorgpartners. Tot slot zijn twee online bewonersavonden gehouden. Uit zowel de woningmarktanalyses als de gesprekken met de marktkenners en dorpen komt naar voren dat voor de komende jaren nog steeds een grote vraag aan betaalbare woningen wordt verwacht. Eerdere prognoses moeten dus worden bijgesteld. ‘Op basis van onze analyse voorzien we een grotere groei van de woningbehoefte tot 2030.’ Omgekeerd kan de wereld ook weer veranderen, zo is de waarschuwing. Bouw vooral de juiste woningen. ‘Politiek is keuzes maken.’ Die politieke discussie volgt dit jaar nog.

Betaalbare koopwoningen

Het gaat daarbij met name om een vraag naar betaalbare koopwoningen tot €300.000 in alle dorpen en grondgebonden koop tot €200.000 in de grotere kernen zoals Oosterwolde, Appelscha en Haulerwijk. Veel starters in de gemeente zijn in eerste instantie op zoek naar een koopwoning, maar er is niet of nauwelijks aanbod in de prijscategorie die voor hen haalbaar is. Daarbij zijn de bouwkosten sterk opgelopen waardoor het financieel steeds lastiger is om goedkope koopwoningen te bouwen. Als de huidige marktbewegingen en prijsstijgingen doorzetten, moeten ook gezinnen langer zoeken naar een woning en zetten ze minder snel stappen om te verhuizen.

Te veel regels

Berend Leistra van de ChristenUnie wil het bouwen vooral aan de markt overlaten. ‘Elk huis wordt verkocht, ga bouwen.’ De angst is dat er via een woonvisie te veel regels (beperkingen en voorwaarden) worden opgesteld. ‘Als er handel is moet je er bij zijn. Aannemers bouwen net voor leegstand.’ Wolter Slager (Wij Lokaal): ‘Moeten we nu niet vol gas geven in plaats van faseren?’ De VVD heeft ook helemaal geen zin om ingewikkelde keuzes te maken voor wie er gebouwd wordt: gewoon bouwen voor iedereen. Bovendien ligt er een aanbod van de provincies Friesland, Drenthe en Flevoland aan het Rijk om een groot aantal woningen te realiseren boven de eigen behoefte (Deltaplan van het Noorden) en zo de druk op de Nederlandse woningmarkt te verlichten. De vraag is welke bijdrage Ooststellingwerf daar dan in gaat leveren. Daarvoor is het dan wel nodig dat er een snelle spoorverbinding (Lelylijn) met de Randstad komt.