College presenteert plannen om uit de rode cijfers te komen

FOTO LOURENS LOOIJENGA

Het college van Ooststellingwerf wil in het jaar 2025 een structurele financiële ombuiging hebben gerealiseerd van € 2,7 miljoen per jaar. Dat doel wordt bereikt door deels te bezuinigen en deels inkomsten te verhogen. ‘We staan voor een opgave’, zo zei wethouder Marcel Bos bij de presentatie van de plannen. ‘De inkomsten lopen terug en het tekort loopt op naar € 4 miljoen per jaar.’

En dus neemt het college de verantwoordelijkheid om weer op nul uit te komen. Daarmee is op zich de taak van het huidige college volbracht. Als de raad het met onderdelen oneens is, dan moeten ze de fracties zelf maar aangeven hoe het wel moet. Dat blijft een politieke keuze. Het college geeft nu aan hoe het zou kunnen om het doel te bereiken. Bos: ‘We hebben in het verleden vaak via incidentele middelen extra geld toegezegd, maar dat houdt een keer op.’ Het college heeft de afgelopen maanden laten onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om uitgaven te beperken of inkomsten te verhogen en daaruit wordt nu een keuze gemaakt.

Bezuinigingen WMO

In ‘t voorstel gaan veel besparingen in per 2023. Ook het sociaal domein is hier onderdeel van. Neem bijvoorbeeld het WMO-vervoer. Nu mag iemand binnen vanuit het budget aan kilometers een rit maken naar een familielid in Limburg. Maar de klanten die verre reizen maken kosten de gemeente vele tonnen. Er wordt in het voorstel een maximale afstand van 30 kilometer gehanteerd, dan is een ziekenhuis nog net te bezoeken. Willen mensen wel verder reizen, dan is er voor hen de Valys, speciaal vervoer voor mensen die chronisch ziek of gehandicapt zijn. Dat levert drie ton per jaar op.

Ook de huishoudelijke hulp wordt niet gespaard. Voor de bestaande afnemers verandert er niets, zo meldt wethouder Esther Verhagen. ‘Dat is de maatschappelijke onrust niet waard onder mensen van vooral boven de 85 jaar.’ Maar nieuwe klanten gaan terug naar twee uur hulp per week. Dat levert de gemeente € 33.000 op.

Wethouder Verhagen wil ook allerlei programma’s niet langer voor de gehele gemeente inzetten. Als er bijvoorbeeld een wijk is met mensen met veel overgewicht, dan moet je daar actie op ondernemen. ‘Maar als deze plannen effecten hebben het op het verlenen van goede zorg, dan kloppen we bijvoorbeeld voor armoedebeleid alsnog voor extra geld aan bij de gemeenteraad.’ Want dat is de strategie die volgens Bos nu gekozen wordt. ‘Risicovol begroten, langs het randje.’ Maar dus ook extra geld durven vragen als het onbedoeld over het randje gaat.

Wipkippen herbezien

Zo wordt € 350.000 bezuinigd door vacatures niet meer in te vullen. (Tegelijkertijd wordt overigens 125.000 euro voor twee jaar uitgetrokken voor beter toezicht op de eigen financiën door een concerncontroller aan te stellen.) En er is zelfs € 10.000 gevonden door niet langer afgeschreven speeltoestellen over te vervangen, al helemaal niet in wijken met vooral oudere inwoners. Desnoods gaat het college wipkippen verplaatsen naar een plek waar ze wel gebruikt worden. En op het begeleiden van mensen naar werk (re-integratie) wordt € 200.000 bespaard. Dat zou nu minder nodig zijn, tenzij de corona-crisis ineens leidt tot veel meer werklozen.

Plannen fietspaden in de lade

Het college snijdt ook in de eigen ambities, die deels waren opgenomen in de raadsprogramma. Het gaat vooral om fietspaden. Bos: ‘We hebben de fietspaden aardig op orde, het kan altijd wel mooier en groter.’ Het verlengen van het fietspad in Waskemeer (€ 220.000), de aanleg van een fietspad bij het zonnepark in Oosterwolde (€ 80.000 exclusief aankoop grond), het fietspad langs de Linde vanaf Tronde bij Elsloo (€ 800.000), maar ook het verbeteren van de bermen door middel van graskeien langs de overige wegen (€ 844.000), fietsroutes langs monumenten (€ 200.000) en het nemen vaan maatregelen om verkeer te ontmoedigen Haulerwijk en Donkerbroek als sluiproute te gebruiken.

Verhogen OZB en afvalstoffenheffing

Maar het draait niet alleen op besparingen, maar ook om het vergroten van inkomsten. In totaal gaat het om zes ton. Bij het heffen van OZB behoort Ooststellingwerf tot de goedkoopste gemeenten van het land. Via een hogere OZB op woningen wordt uiteindelijk in 2025 € 150.000 binnengehaald en op andere panden € 300.000. Ook leidt een verhoging van het vastrecht op de inzameling van afval (doorberekening BTW) tot nog eens € 150.000 aan inkomsten. Het vastrecht per huishouden loopt op van € 121 in 2021 naar € 173 in 2025.

Nog steeds geld voor investeringen

Wethouder Marcel Bos: ‘We vinden als college dat er een afgewogen voorstel ligt, waarin het wel nodig is om structureel te bezuinigen, maar waarin ook, met weinig lastenverhoging, ruimte blijft voor ambities.’ Met een bedrag van 1,5 miljoen uit de algemene reserve wil het college bestemmingsplannen ontwikkelen op al beschikbare grond en desnoods voor verwerving op plekken in kernen (inbreiding). Volgens wethouder Bos is dat ook een politiek signaal naar de provincie. Ooststellingwerf is klaar om meer woningen te bouwen zodra dat mag.

Er komt jaarlijks € 45.000 beschikbaar voor de aanpak van eenzaamheid en wethouder Verhagen wil van Ooststellingwerf een ‘dementievriendelijke’ gemeente maken. Het college ondersteunt de Bedrijven investeringszone Centrum Oosterwolde met € 35.500 per jaar. Voor de huisvestiging van de buitendienst aan de Nanningaweg kiest het college nog steeds voor de basisvariant van 3,8 miljoen euro. Er komt € 135.000 jaarlijks beschikbaar voor het opbouwwerk en de nieuwbouw van SV Haulerwijk (1,5 miljoen) en de investeringen bij SV Oosterwolde (€ 150.000) hebben de bezuinigingen ook overleefd. Er gaat niet minder gemaaid worden en er wordt ook niet bezuinigd op ouderhoud van wegen of op onderhoud van monumenten.

Het college beseft in een toelichting van de plannen aan de raad dat een aantal ontwikkelingen die op gemeenten afkomen nog erg onzeker zijn (denk aan nieuwe verdeling Gemeentefonds), en dat de wereld er over een (paar) jaar anders uit kan zien (positiever dan wel negatiever). ‘Wij vinden het van belang een perspectief bij u neer te leggen die meerjarig sluitend is. Dan kunnen we het tekort dat nog bestaat in 2022 afdekken door een eenmalige onttrekking uit de algemene reserve.’ De gemeenteraad bespreekt het voorstel op 24 juni in haar commissievergadering en neemt op 1 juli een besluit in de raadsvergadering.