Eerste overleg over toekomstvisie kerken Ooststellingwerf

Oosterwolde - Ooststellingwerf is samen met vijf andere gemeenten door de Rijksdienst voor Cultuur en Erfgoed (RCE) uitgekozen om mee te draaien in de pilot voor het opstellen van een kerkenvisie. Daarmee wordt nu een begin gemaakt. Het doel van de kerkenvisie is religieus erfgoed in stand te houden.

Kansen en voordelen

Woensdagavond is er in het gemeentehuis een eerste bijeenkomst waar Jasper van Deurzen namens de RCE een presentatie geeft over het opstellen van een kerkenvisie en welke kansen en voordelen dit kan opleveren voor de kerkbesturen. ‘Doel van het gesprek is inzicht te verkrijgen, wensen en mogelijkheden uit te spreken met als gezamenlijk doel een kerkenvisie te ontwikkelen.’ Feitelijk moeten alle partijen aan tafel elkaar de ruimte geven om samen tot oplossingen te komen. Het gaat om de gemeente, kerkeigenaren, erfgoedinstellingen en burgervertegenwoordigers.

Wat kan wel met een leegstaande kerk en wat kan niet

Betrokken partijen gaan dus met elkaar in gesprek over de toekomst van het totale kerkenbestand in de gemeente. Dit moet leiden tot een document waarin richtinggevende uitspraken worden gedaan over de toekomst van de kerken. Een eerste stap daarbij is om te inventariseren welke religieuze gebouwen leegstaan, of in de komende tijd leeg zullen komen te staan.

Steeds minder mensen bezoeken regelmatig hun kerk. Volgens onderzoek komt zelfs meer dan 80% van de Nederlanders niet of nooit meer in een kerk. Daardoor is er steeds minder geld om de kerkgebouwen te onderhouden, terwijl deze gebouwen wel duur zijn in het onderhoud. Als een kerk niet langer gebruik wordt, ontstaan er vaak discussies over wat er met het gebouw moet gebeuren. Het draait om het vooraf maken van principe-afspraken. In een kerkenvisie wordt duidelijk wat er wel of niet kan.

Vastleggen waarde

Het draait om het vastleggen van de cultuurhistorische waarde, de toestand van het gebouw en de mogelijkheden én moeilijkheden bij neven- of herbestemming. In Ooststellingwerf staan 20 kerken, waarvan er 17 in gebruik zijn als kerk. Van deze 17 kerken hebben 7 kerken de status Rijksmonument en 4 kerken de status gemeentelijk monument. De overige 6 kerken hebben geen beschermde status. Twee voormalige kerken met een monumentenstatus zijn particulier bezit en hebben een andere functie (woningontmoetingsruimte). De bedoeling is wel dat alle álle kerken in Ooststellingwerf worden meegenomen, inclusief de interieurs, orgels en roerende goederen.

Geld ministerie

De pilots die nu gaan draaien, zijn niet de allereerste kerkenvisies die Nederland straks rijk is. Er zijn door de jaren heen al een stuk of twintig gemaakt. Het Rijk levert geen blauwdruk die gemeenten moeten volgen. De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap stelt tot eind 2021 wel jaarlijks middelen beschikbaar voor gemeenten om zo’n kerkenvisie op te stellen.