Sprekende stenen: Donkerbroek, ’t West 13

Donkebroek - Diverse huizen hebben naast de voordeur of ergens anders in de gevel een zogenoemde gevelsteen. Dergelijke stenen bevatten vaak informatie over degene die de eerste steen voor het huis of het gebouw gelegd heeft.

Soms staan er initialen in waarvan de betekenis voor veel mensen onduidelijk is. Oosterwoldenaar Jan Koops zocht verder en probeert het verhaal achter de stenen bloot te leggen.

‘De Russchen’s van Donkerbroek’

Als gesproken wordt over de Russchenplaats dan wordt doorgaans bedoeld de boerderij op Balkweg 3. Maar er zijn meer panden die met die naam aangeduid zouden kunnen worden.  In zijn in 1998 verschenen familiekroniek ‘De Russchen’s van Donkerbroek’ schetste Jannes Russchen (1917-2000) verhalenderwijs een overzicht van de plekken waar zijn voorouders en naaste familieleden woonden.

Goed verdiend

Zijn grootvader (eveneens) Jannes Russchen (1860-1953) trad in 1888 in het huwelijk met Piet(ert)je Wierda (1865-1950), beiden uit Donkerbroek. Ze vertrokken direct voor een huurperiode van vijf jaar naar een grote boerderij in Siegerswoude (ca. 30. ha.). Toen die termijn bijna afliep kocht Jannes in 1892 samen met z’n broers Engbert en Jan een boerderij met ca. 40 ha. land op het Westeinde in Donkerbroek. Er werd goed verdiend en Jannes kocht in 1915 van de familie De Boer de boerderij ernaast. Een jaar later werd tegenover de beide boerderijen een renteniershuis gebouwd waar ze zelf gingen wonen: ’t West 13, gebouwd door aannemer H. van der Bosch uit Oosterwolde.

Drama's achter de rug

Financieel mocht het dan goed zijn gegaan, het gezin had inmiddels heel wat drama’s achter de rug. Van de zeven kinderen, geboren tussen 1890 en 1902, zijn er vier zeer jong overleden, waaronder een tweeling die 13 resp. 17 dagen na de geboorte stierf. Twee keer overleed een Klaasje; één keer een Jacob en een Engbert Jan. Toen opnieuw een zoon en dochter werden geboren werden die uiteraard weer Jacob en Klaasje genoemd.  Samen met zoon Roelof waren er in 1916, bij de bouw van het huis op ’t West 13, dus nog drie kinderen in leven: Roelof, Jacob en Klaasje. Het zijn ongetwijfeld hun voorletters die in de gevelsteen zijn verwerkt.

En waarschijnlijk uit piëteit met de overleden naamgenoten zijn de initialen niet op ouderdom vermeld maar werd het K.J.R.

Renteniersplaatsje

Halverwege de dertiger jaren verhuisde het echtpaar Russchen-Wierda naar de Ruskenweg en werd het renteniersplaatsje verhuurd aan Andries Veenstra. Later woonde de familie Siegersma op ’t West 13, sinds 2000 een rijksmonument, om vervolgens plaats te maken voor Wladimier Brouwer en Joke Schotanus die er sinds 2004 wonen.

Wie meer informatie kan verschaffen of een tip heeft voor een gevelsteen, kan mailen aan gevelsteen@jkoops.nl