Overpeinzing
Door de Stellingwerver kerkgemeenschap

Geloofsbelijdenis

Afgelopen zaterdag stond er een fraai interview in de NRC: Bas Heijne in gesprek met de Amerikaanse godsdienstwetenschapper Elaine Pagels.

Zij is een autoriteit op het gebied van het vroege christendom en auteur van het vorige jaar verschenen ‘Waarom religie blijft’. De recensie in Trouw heb ik destijds gemist, maar het artikel van Bas Heijne nodigt me uit het boek alsnog te gaan lezen.
Pagels, opgegroeid in een  anti-religieus gezin, was als puber op een bijeenkomst van de evangelist Billy Graham waar ze de kracht van verhalen ontdekte. Vervolgens kreeg ze echter een koude douche te verwerken toen ze hoorde dat de hemel blijkbaar alleen maar bestemd is voor wedergeboren christenen, waarmee haar verongelukte joodse vriend werd buitengesloten.
Wat mij trof in haar verhaal is hoe ze omgaat met de dood van haar zesjarig zoontje en, een jaar later, haar man. Ze kwam tot het inzicht dat je cultureel in een bepaalde richting wordt geduwd (‘Het kind van David en Bathseba wordt gedood omdat de ouders gezondigd hebben’). Dergelijke dogma’s heeft ze ingeruild voor een nadruk op innerlijke beleving.
Ik herken me in haar benadering. Neem de geloofsbelijdenis, die toch een centrale functie heeft binnen het christendom. Het middenstuk daarvan gaat over Jezus, maar het gaat vloeiend over van ‘geboren uit de Maagd Maria’ naar ‘die geleden heeft onder Pontius Pilatus’. Twee stevige dogma’s (maagdelijke geboorte en verzoenend lijden), dát is alles wat over Jezus beleden wordt. Dat is één van de redenen waarom ik deze geloofsbelijdenis nooit lees of laat zingen in de kerkdienst. Als de 33 jaar leven van Jezus er helemaal niet toe doen, waarom is er dan een hele beweging op zijn leven gestoeld?
Mijn inspiratie zit ‘m niet in die dogma’s van de geloofsbelijdenis, maar juist in de – pak ‘m beet - laatste twintig jaar van Jezus korte leven. Mijn inspiratie zit ‘m in de innerlijke beleving van een basaal vertrouwen. René Diekstra noemde dat in Adieu God ‘I trust the pilot’, wie, wat en waar dat ook maar is. Geloof is voor Pagels geen leer-systeem maar een leef-systeem. Dát is een geloofsbelijdenis waar ik volmondig AMEN op zeg.

Jan Koops