Bekijk de reportage: Publiek lovend over Hongerproces: 'Er moet brood in!'

Appelscha - 'Ik blijf bij mijn proces-verbaal. De veenarbeiders zijn schuldig', zegt veldwachter Bijl tijdens de rechtszaak waar alles om draait tijdens theaterstuk Het Hongerproces. Vrijdagavond was de première in openluchttheater De Koele in Appelscha.

Bekijk hier de reportage. De tekst gaat na het filmpje verder.

Er volgt boe-geroep van de afgeladen volle tribune. Het publiek is het oneens met Bijl. De spelers zetten het stuk krachtig neer.

Ze vechten voor betere arbeidsomstandigheden

Hoe kalmpjes en zelfverzekerd Bijl (Fedde van den Berg) is, des te fanatieker zijn de arme dorpsbewoners in het Appelscha van 1893. Ze vechten voor betere arbeidsomstandigheden. Tijdens een oproer eisen dorpelingen, aangezet door Domela Nieuwenhuis, broodbonnen bij de armenvoogd, drie van hen nemen het voortouw. Ze hebben zich zo ingeleefd in hun rol dat hun stemmen er zelfs van overslaan. Het gaat er om weg in het bostheater.

Vele factoren maken het zware onderwerp erg luchtig. Zo maakt al snel een opvallend geklede rapper zijn opwachting. Hij wordt bijgestaan door een zuster, die herhaaldelijk oproept: 'Er moet brood in, er moet brood in!' Het zal het publiek nog lang bij blijven, waarschijnlijk ook tijdens de lunch-break op het werk.

'Er moet brood in, er moet brood in!' 

'Er moet brood in, er moet brood in!' Duidelijk wordt dat de bewoners destijds niet veel anders binnenkregen dan aardappelen. Ook zijn er vooraf opgenomen zwartwit films te zien op een 5 x 2,5 meter scherm, midden op het podium. Daarop is onder meer te zien hoe de veenarbeiders (Kees Hofstra, Popke de Vries en Gerben Akkerman) naar Oosterwolde fietsen. Acteurs komen tevens van alle kanten het theater binnenlopen en - fietsen.

Tijdens de eerste helft wordt uitgelegd wat er in Appelscha gebeurde in 1893. Lijntjes worden uitgezet om het verhaal duidelijk over te laten komen. De tweede helft is puur vermaak. Acteurs die elkaar niet uit laten spreken, confetti, zelfs een brassband maakt zijn opwachting.

Domela Nieuwenhuis komt uit de hemel

Domela Nieuwenhuis, die even terugkomt uit de hemel om te zien hoe het er voor staat in Appelscha, praat het verhaal aan elkaar. Veel lof is er voor Leo de Jong, die slechts drie dagen de tijd had om zijn teksten uit zijn hoofd te leren. Het is net alsof hij er al maanden op oefende.

Hij doet het volledig uit zijn hoofd. De vorige 'Domela' raakte drie dagen voor de eerste voorstelling zijn stem kwijt door een longontsteking. Ook de slotscène, een nieuwsuitzending van Friesland Vandaag van Omrop Fryslan zal velen nog lang bijblijven.

Publiek is erg lovend

Alleen blije gezichten verlieten het openluchttheater. Het publiek was erg lovend over het hoge niveau van de voorstelling. Er ging af en toe iets mis. Maar dat zal de volgende voorstellingen vast niet meer voorkomen en het was de charme van de avond die volledig door amateurs is verzorgd.

Het toneelstuk wordt nog twee keer opgevoerd: op 14 en 15 september. Beide voorstellingen zijn uitverkocht. En de organisatie van Het Hongerproces gaat voor een Gouden Gurbe. Daarom vragen zij op de toeschouwers te stemmen, via: www.lc.nl/publieksprijs