Kleine gasvelden versneld leeggehaald

Het tempo bij de winning van gas uit de kleine velden in Noordoost-Nederland wordt stevig opgevoerd. Dat gebeurt onder meer door via bestaande gasputten nieuwe velden aan te boren. Ook worden kleine velden versneld leeggehaald.

Dat blijkt uit onderzoek van RTV Drenthe, RTV Oost, RTV Noord en Omrop Fryslân. De omroepen hebben de vooraf aangekondigde cijfers uit de winningsplannen van de gasvelden in de vier noordelijke provincies vergeleken met de daadwerkelijke productiecijfers.

Daar komt volgens de omroepen een vast patroon uit. ‘Zo gaat het in de meeste gevallen om het winnen van meer gas dan waar bij eerdere vergunningen sprake van was. Ook worden bij meerdere locaties de winperiodes ingekort en zo wordt het tempo opgevoerd. Oude putten worden na jaren weer in gebruik genomen.’

Kleine velden worden steeds belangrijker

Voor oud NAM-medewerker en energiedeskundige Gerrit Wigger is het duidelijk: er wordt stevig gas gegeven. Dat brengt volgens hem extra risico’s met zich mee. ‘Het opvoeren van de productiesnelheid leidt tot grotere risico’s op het gebied van bodemdaling en tot milieuschade. Ook kan het meer seismische activiteit in de bodem tot gevolg hebben. Dat moeten we niet willen.’

Voorzitter Monique Plantinga van de Friese actiegroep Tsjin Gas is er van overtuigd dat het vizier zich van Groningen naar de kleine velden verplaatst. ‘Oude putten worden afgestoft en er worden over steeds grotere afstand boringen gedaan vanuit bestaande putten. De minister zegt dat er wordt afgebouwd, maar dat komt niet overeen met de werkelijkheid.’

De stichting Gas Drenthe, Overijssel en Friesland (GasDrOvF) maakt zich zorgen over de gasvelden die onder het grondgebied van deze drie provincies liggen. Jeanette van der Velde van die organisatie uit Koekange zegt zich ‘overvallen’ te voelen door het hoge tempo. ‘Ze hebben haast, dat is wel duidelijk.’

De kleine gasvelden worden volgens de vier omroepen na het verder dichtdraaien van de Groningse gaskraan belangrijker dan ooit. ‘Import van Russisch gas is duur en niet echt milieuvriendelijk. De kleine gasvelden staan nu al op het punt om voor het eerst sinds heel lange tijd meer op te leveren dan het grote Groningse gasveld.’

In Friesland liggen op het land 68 kleine velden; 31 zijn in productie. Het gaat o.a. om gasvelden bij Vinkega, Oldeholtwolde, De Blesse en Noordwolde. En vlakbij liggen dan de velden van Eesveen en Wapse. Ook zijn er plannen voor een boring bij Vledderveen.

Bezwaren hebben geen effect

Op steeds meer plaatsen wordt geprobeerd de gaswinning uit de kleine velden tegen te houden. Met name uit vrees voor wat ze noemen 'Groningse toestanden'. Omwonenden trekken daarbij volgens de omroepen eendrachtig met waterschappen, gemeenten en provincies ten strijde. Op het ministerie van Economische Zaken en Klimaat regent het volgens de omroepen zienswijzen. ‘Zonder veel resultaat tot nu toe.’

Gaswinning De Blesse

Het college van burgemeester en wethouders van Wetstellingwerf adviseerde deze week het ministerie van Economische Zaken en Klimaat nog om niet mee te werken aan een vergunning voor een proefboring door Vermilion Energy Netherlands B.V. op gaswinlocatie ‘Blesdijke’. Het ministerie heeft de gemeente voor de aanvraag omgevingsvergunning om advies gevraagd. Het college wil dat het ministerie de vergunning voor een nieuwe proefboring weigert omdat het niet past in het nieuwe strengere beleid van de gemeente. Op deze locatie 'Blesdijke' zitten twee aardgasputten. Beide putten produceren op dit moment niet meer. Met de proefboring wil Vermilion vanuit een put een nieuw gasveld, Blesdijke-East, aanboren. Het gemeentelijke beleid is sinds dit jaar erop gericht om geen medewerking te verlenen aan ontwikkelingen op het gebied van gaswinning. Het college vindt dat gaswinning niet past 'bij het streven naar duurzaamheid en de energietransitie en in ons beeld van het afbouwen van gaswinning in Nederland'. Het ontwerp-winningsplan ligt ter inzage tot en met 24 juli.

Kans op bevingen

In de loop der jaren zijn er wel degelijk aardbevingen geweest rond kleine gasvelden. Een voorbeeld daarvan is die bij het Drentse Roswinkel in 1997. Die had een kracht van 3.4 op de Schaal van Richter. Dat is dezelfde sterkte als de twee zwaardere aardbevingen van de laatste tijd in Groningen, die Wiebes deed besluiten de gaskraan daar versneld dicht te draaien.

De zwaarste aardbeving in Friesland tot nu toe was tien jaar geleden bij De Hoeve . Die beving van 2.8 op de Schaal van Richter wordt overigens toegeschreven aan waterinjectie in een leeg gasveld bij Noordwolde. Nu wil gasconcern Vermilion in dit gebied na veertien jaar weer gas gaan winnen. In 2018 heeft zich een zestal aardbevingen rond kleine gasvelden voorgedaan. Zo was er een beving van 2.0 op de Schaal van Richter bij het Drentse Dalen. De zwaarste vorig jaar in de omgeving van kleine gasvelden: eentje van 2.5 op de Schaal van Richter bij Warder in Noord-Holland.

Onderzoeksinstituut TNO deed drie jaar geleden onderzoek naar aardbevingen bij kleine velden. Tot dan toe hadden zich daar dertig aardbevingen voorgedaan. In tien gevallen kwamen die boven de 2.0 op de Schaal van Richter. Over het gevolg daarvan meldt TNO: ‘Een aantal van de bevingen heeft lokaal schade aan huizen veroorzaakt. Er zijn bij deze bevingen geen situaties of incidenten gerapporteerd waarbij de veiligheid in het geding was.’

Volgens Jeanette van der Velde van GasDrOvF staan de kleine gasvelden in het grensgebied van Drenthe, Friesland en Overijssel met elkaar in contact. 'Soms is het een watervoerende laag die van de een naar de ander loopt, soms staan ze letterlijk met elkaar in contact. Van de gasvelden onder Vinkega en De Blesse wordt ook hardop gezegd dat ze met elkaar in contact staan.' Volgens Van der Velde is het daarom niet zo gek om je af te vragen wat de effecten van gaswinning zijn. 'Van dit gebied wordt wel gezegd dat het na het Groningse veld de grootste productie levert.'